EMDR Terapisi Nedir, Nasıl Uygulanır, Online Yapılır mı?

EMDR nedir?

EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing — Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), 1987'de Francine Shapiro tarafından geliştirilen, travmatik ve rahatsız edici anıların işlenmesini hedefleyen yapılandırılmış bir psikoterapi yöntemidir. Dünya Sağlık Örgütü ve pek çok ulusal kılavuz, EMDR'yi travma sonrası stres bozukluğunda birinci basamak tedavi olarak önerir. Temel fikir şudur: Travmatik anılar beynin doğal işleme sisteminde "takılı" kalır; EMDR, ikili uyarım (göz hareketleri, dokunma ya da ses) eşliğinde bu anıların yeniden işlenmesini ve geçmişe ait, artık tehdit taşımayan anılar haline gelmesini sağlar.

EMDR hangi sorunlarda kullanılır?

En güçlü kanıt travma sonrası stres bozukluğundadır: kaza, şiddet, taciz, afet, ani kayıp. Ancak uygulama alanı çok daha geniştir: çocukluk kaynaklı küçük travmalar ve duygusal ihmal, panik bozukluk, fobiler, yas, performans kaygısı, düşük özgüvenin köklerindeki utandırıcı anılar, aldatılma sonrası ilişki travması, doğum travması ve bazı kronik ağrı durumları. EMDR yalnızca "büyük felaket" yaşayanlar için değildir; bugünkü tepkilerin arkasında işlenmemiş bir anı varsa kullanılabilir.

EMDR'nin 8 aşaması: seansta ne olur?

1. Öykü alma ve planlama: Hangi anıların çalışılacağı belirlenir.
2. Hazırlık: Güvenli yer egzersizi ve duygu düzenleme becerileri öğretilir; danışan süreci kontrol edebileceğini deneyimler.
3. Değerlendirme: Hedef anı, ona bağlı olumsuz inanç ("çaresizim", "suçluyum"), istenen olumlu inanç, duygu ve bedendeki yeri belirlenir.
4. Duyarsızlaştırma: Danışan anıyı zihninde tutarken ikili uyarım setleri uygulanır; anı ile ilgili rahatsızlık kademeli olarak düşer.
5. Yerleştirme: Olumlu inanç ("güvendeyim", "elimden geleni yaptım") güçlendirilir.
6. Beden taraması: Bedende kalan gerginlik kontrol edilir ve işlenir.
7. Kapanış: Seans, danışan dengede olacak şekilde tamamlanır.
8. Yeniden değerlendirme: Bir sonraki seansta sonuç kontrol edilir.

EMDR'de danışan anıyı ayrıntılı anlatmak zorunda değildir; işleme zihinde gerçekleşir. Bu, konuşmanın çok zor olduğu deneyimlerde önemli bir avantajdır.

EMDR seansı nasıl hissettirir?

Duyarsızlaştırma sırasında zihin serbestçe akar: görüntüler, düşünceler, duygular ve bedensel hisler değişir; bazen ilgisiz görünen anılar gelir. Bu normaldir ve işlemenin parçasıdır. Seans sırasında duygular yükselebilir; ancak terapist süreci yönetir ve danışan istediği an durdurabilir. Seans sonrasında yorgunluk, canlı rüyalar ya da yeni farkındalıklar olabilir; bunlar birkaç gün içinde geçer. Çoğu danışan, işlenen anıyı sonradan hatırlayabildiğini ama artık "aynı şeyi hissettirmediğini" anlatır.

EMDR kaç seans sürer?

Tek bir olaya bağlı travmalarda 3-6 seansta belirgin sonuç alınması yaygındır. Birden fazla anı, uzun süreli çocukluk deneyimleri ya da karmaşık travmada süreç daha uzun planlanır ve önce stabilizasyon aşamasına daha fazla zaman ayrılır. EMDR çoğu zaman tek başına değil, bilişsel davranışçı terapi ve şema terapi gibi yaklaşımlarla birlikte, bütüncül bir planın parçası olarak kullanılır.

EMDR online yapılır mı?

Evet. Pandemi döneminden itibaren online EMDR yaygınlaştı ve yapılan araştırmalar, uygun protokollerle uygulandığında yüz yüze EMDR ile benzer sonuçlar verdiğini gösteriyor. Online uygulamada ikili uyarım, ekranda hareket eden bir nokta, terapistin el hareketleri ya da danışanın kendi uyguladığı dokunsal yöntemlerle (kelebek kucaklaması) sağlanır. Ön koşullar: kararlı bir bağlantı, seans boyunca yalnız kalınabilecek güvenli bir ortam ve hazırlık aşamasında duygu düzenleme becerilerinin yeterince güçlendirilmiş olması. Uygunluk ön görüşmede birlikte değerlendirilir. Travma hakkında daha fazlası için travma nedir yazısına ve travma ve yas sayfasına bakabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular